فهرست محتوا
افت شنوایی شغلی یا کم شنوایی یکی از شایعترین بیماریهای شغلی به شمار میرود و در اغلب موارد آسیبهای ناشی از آن بهصورت دائمی است. علل اصلی بروز این مشکل، قرار گرفتن در معرض صدای بلند یا برخی مواد شیمیایی در حین کار است، البته عواملی چون وراثت و پیر شدن سیستم شنوایی هم در بروز آن دخیل هستند. اگر در محیط کاری با صداهای بلند و مدام کار میکنید، باید بدانید که علائم افت شنوایی شغلی چیست و راههای پیشگیری از آن کدام است تا پیش از تبدیل شدن به یک مشکل همیشگی به دنبال درمان باشید. برای همین در این مقاله از پراناطب قصد معرفی این بیماری، علائم، راههای پیشگیری و روشهای درمان آن را داریم.
کم شنوایی ناشی از سروصدا یا افت شنوایی شغلی چیست؟
کم شنوایی ناشی از نویز (NIHL) زمانی اتفاق میافتد که صداهای بلند به ساختارهای گوش داخلی شما آسیب میزند. البته باید اشاره کرد که اغلب صداهای محیط اطراف مانند تلویزیون، ترافیک و مکالمات محیطی در محدوده ایمن هستند. اما برخی صداهای خیلی بلند و ناگهانی (مانند صدای تیراندازی و انفجار) یا صداهایی که برای مدت طولانی ادامه دارند (مانند صدای ماشینآلات در حین کار) توان آسیب رساندن به سیستم شنوایی شما را دارند.
بهطور خلاصه باید گفت که صداهای بلند یا دائمی در محیط کار میتواند منجر به کاهش شنوایی شود و بسته به نوع و میزان آسیب، کم شنوایی شغلی دو شکل موقت یا دائمی دارد. البته برخلاف سایر مدلهای کم شنوایی چون مشکلات وراثتی یا کهولت سن، این بیماری قابل پیشگیری است.
علائم کم شنوایی شغلی چیست؟
علائم این بیماری بسته به علت بروز آن ممکن است فوری ظاهر شوند یا به مرور زمان خود را نشان دهند. در کل شایعترین علائم این بیماری عبارتاند از:
- احساس پری یا فشار در گوش شما
- شنیدن صدای نویز در گوش بدون منبع خارجی یا همان وزوز و صدای زنگ در گوش
- ناتوانی در شنیدن صداهای بلند مانند آواز پرندگان
- حرف زدن با صدای تحریفشده یا بهصورت خفه
این علائم ممکن است برای دقایقی، ساعتها یا حتی به مدت چند روز پس از پایان قرار گرفتن در معرض نویز طول بکشد. حتی ممکن است شنوایی شما به حالت عادی بازگردد، اما همچنان آسیب شنوایی را داشته باشید؛ برای همین باید هر یک از این علائم را جدی گرفت.
نحوه و دلیل افت شنوایی شغلی چیست؟
کاهش شنوایی ناشی از سروصداهای شدید و مدام در محیط کار زمانی رخ میدهد که صداهای بلند به سلولهای مویی گوش داخلی شما آسیب میزنند. پس از شکلگیری این نوع آسیب اگر باز هم در معرض صدا باشید، سلولهایی مویی گوش نمیتوانند و فرصت پیدا نمیکنند که بهبود یابند یا مجدد بازسازی شوند. این امر به مرور زمان یا بهصورت ناگهانی باعث میشود تا کم شنوایی رخ دهد.
انواع کم شنوایی شغلی
حال که میدانید دلیل اصلی افت شنوایی شغلی چیست، در مورد انواع آن هم باید اطلاعاتی داشته باشید. در کل نوع کم شنوایی شغلی بستگی به علت ایجاد آن دارد و اغلب به دو شکل رخ میدهد که شامل موارد زیر میشود:
- ترومای آکوستیک: این نوع کم شنوایی فوری، پس از یک بار قرار گرفتن در معرض صدای بلند و شدید رخ میدهد (مثل صدای شلیک گلوله یا ترقه). در این موارد، گرچه کم شنوایی بهشکل فوری اتفاق میافتد، اما آسیبهای دائمی به همراه دارد.
- کم شنوایی مزمن: قرار گرفتن تدریجی در معرض سروصدای کمتر در طول زمان (مانند آسیب شنوایی ناشی از صدای ابزار و محیط کار) باعث بروز این مدل کم شنوایی خواهد شد. خوشبختانه این نوع افت شنوایی شغلی در مراحل اولیه قابل شناسایی است و بهراحتی میتوان از اثرات مخرب آن بر کیفیت زندگی فرد کاست.
مشاغل و صنایع با بالاترین خطر کم شنوایی شغلی
سروصدا در اغلب محیطهای شغلی و صنایع وجود دارد، اما در مشاغل و صنایع زیر احتمال بروز آن بسیار بیشتر است:
- کشاورزی
- نجاری
- آهنگری سنتی
- ساختوساز و ساختمانسازی
- مشاغل نظامی
- کار در معدن
- کار در صنایع استخراج نفت یا گاز
عوارض کم شنوایی شغلی چیست؟
ممکن است از خود بپرسید که عوارض افت شنوایی شغلی چیست و چه اثری بر زندگی عادی فرد دارد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که وقتی فرد در اثر آسیب به شنوایی در محیط کار نتواند مانند گذشته صداها را بشنود، از کیفیت زندگی و سلامت روان او کاسته میشود. چنین فردی کمتر با دیگران معاشرت میکند و به دلیل نشنیدن حرفهای دیگران حس ناامیدی به او دست میدهد که باعث میشود از هر جمعی کنار بکشد و منزوی شود. همچنین ممکن است از تحمل فشار جسمی و روحی برای شنیدن صداهای اطراف خود احساس خستگی کند. نکته دیگر اینکه در محیط کار هشدارها و نکات ایمنی را نمیشنود و جان خود یا دیگران را در معرض خطر قرار میدهد. علاوه بر این موارد، افت شنوایی شغلی احتمال بروز بیماریها و مشکلات زیر را هم به شدت افزایش خواهد داد:
- اضطراب
- افسردگی
- خستگی زیاد
- فشار خون بالا
- افزایش ضربان قلب
- بیخوابی
- تحریکپذیری
- استرس
روشهای تشخیص افت شنوایی شغلی چیست؟
اگر فکر میکنید که به چنین مشکلی برخوردهاید، بهتر است با یک پزشک متخصص در این زمینه مشورت کنید تا در صورت لزوم شما را برای انجام تست شنواییسنجی ارجاع دهد. همچنین انجام تست شنواییسنجی در معاینات و آزمایشات ادواری طب کار نیز در تشخیص بهموقع افت شنوایی شغلی اثر دارد. در طول شنوایی سنجی (ادیومتری) هم از تستهای زیر برای تشخیص آسیب به سیستم شنوایی شما استفاده میشود.
- آزمایش شنوایی یا تون خالص: تون خالص از رایجترین مدلهای تست شنوایی است. در این تست شما در یک محیط عایق و ایزوله قرار میگیرید صداهای خالص با فرکانسها و شدتهای مختلف از طریق هدفون به گوش فرد منتقل میشود. فرد باید هنگام شنیدن صدا، دکمهای را فشار دهد یا به نحوی علامت دهد. با این روش، آستانه شنوایی فرد در فرکانسهای مختلف تعیین میشود.
- آزمایش گفتار یا Speech audiometry: در این تست، توانایی درک کلمات و جملات ارزیابی میشود. برای فرد کلمات یا جملاتی پخش شده و از او خواسته میشود کلمات یا جملات را عیناً تکرار کند. این تست به تشخیص مشکلات در درک گفتار به دلیل آسیب به سیستم شنوایی کمک میکند.
- آزمایش ایمپدانس متري: از این تست برای بررسی عملکرد گوش میانی استفاده میشود و با استفاده از یک دستگاه مخصوص، مقاومت گوش میانی را در برابر صدا اندازهگیری میکنند. این تست به تشخیص مشکلات لوله استاش، مایع گوش میانی و سفتی استخوانچههای گوش کمک میکند.
مدیریت و درمان افت شنوایی شغلی
شاید از خود بپرسید که بهترین روش درمان افت شنوایی شغلی چیست و اصلاً روش درمانی خاصی دارد؟ در پاسخ باید گفت که استفاده از سمعک بهترین راه درمان آن است؛ اما اگر کم شنوایی یا افت شنوایی شغلی با گذشت زمان بدتر شود، استفاده از سمعک هم گاهی راهگشا نیست. در این موارد، ممکن است گزینههای دیگری مانند کاشت حلزون را به شما توصیه کنند. در برخی موارد هم دستهای از داروها به نام کورتیکواستروئیدها را برای کاهش علائم این بیماری تجویز میکنند که التهاب گوش و صدای ویز ویز را تاحدزیادی کاهش میدهند.
آیا میتوان از کم شنوایی شغلی جلوگیری کرد؟
بهطورکلی نمیتوان از میزان شدت اولیه آسیب به شنوایی در محیط کار کاست، اما میتوان روند پیشروی چنین آسیبهایی را کند یا متوقف کرد یا از آغاز مانع ایجاد افت شنوایی شغلی شد. پیروی از دستورالعملهای زیر میتواند به شما در جلوگیری از بروز چنین آسیبی تاحدزیادی کمک کند:
- از وسایل محافظتی چون گوشگیر یا هدفونهای کاهنده نویز در محیط کاری خود استفاده کنید.
- در صورت بروز مشکل حاد برای شنوایی، محیط کاری خود را تغییر دهید تا کمتر در معرض صدا باشید.
- معاینات ادواری سازمانی را جدی بگیرید تا در کمترین زمان این مشکلات تشخیص داده شوند و متخصصان روند درمان را آغاز کنند.
سخن پایانی
امیدواریم با کمک این مطلب به جواب سوال خود یعنی اینکه علائم و راههای پیشگیری از افت شنوایی شغلی چیست؟ رسیده باشید. فراموش نکنید که چنین مشکلی میتواند تأثیر منفی بر کیفیت زندگی شما داشته باشد؛ ممکن است در پیگیری مکالمه یا برقراری ارتباط با دوستان و خانواده به مشکل بربخورید یا حتی لذتهای ساده زندگی چون شنیدن صدای پرندگان را از شما بگیرد. همچنین در محیط شغلی شما را از هشدارها غافل کند و خطرات جانی به همراه داشته باشد.
خوشبختانه، کاهش شنوایی شغلی اغلب با سمعک یا ایمپلنت قابل کنترل است. همچنین میتوانید پیش از وقوع چنین مشکلی به فکر علاج باشید و با انجام معاینات ادواری و تست شنواییسنجی از سلامت شنوایی خود اطمینان حاصل کنید. پراناطب هم در این مسیر کنار شماست و معاینات ادواری و شنواییسنجی را میتوان در این مرکز با امکانات و تجهیزات بهروز و زیر نظر کادر مجرب انجام داد.
سوالات متداول
- بهترین روش درمان افت شنوایی شغلی چیست؟
متاسفانه آسیبهای شنوایی بهخصوص ناشی از سروصدای زیاد در محیط کار را نمیتوان درمان کرد، اما با انجام معاینات ادواری میتوان از شدت گرفتن آن پیشگیری کرد. در صورت نیاز هم برای بهبود قدرت شنوایی استفاده از سمعک یا ایمپلنت تجویز میشود.
- چه زمانی باید برای شنوایی سنجی اقدام کرد؟
اگر شما سابقه قرار گرفتن در معرض نویز یا صدای زیاد و مدام را دارید و پس از آن علائمی چون وزوز گوش (زنگ گوش) را حس میکنید یا عزیزان شما میگویند که در شنیدن صدای آنها مشکل دارید، باید برای انجام ادیومتری یا تست شنوایی اقدام کنید.
- عوارض افت شنوایی شغلی چیست؟
کم شنوایی میتواند به شدت بر کیفیت زندگی شما تأثیر بگذارد. در واقع سروصدای مضر علاوه بر آسیب رساندن به شنوایی شما با بروز بیماریها و مشکلاتی چون اضطراب، استرس، فشار خون بالا، بیخوابی، افزایش ضربان قلب، انزوا و افسردگی در ارتباط است.
بیشتر بخوانید:
مدارک مورد نیاز طب کار و کارت سلامت
تعیین درصد از کار افتادگی در معاینات طب کار
همه چیز درباره قانون 92 طب کار و معاینات دوره ای
معرفی انواع بیماری شغلی که در حین کار اتفاق میافتد
